Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej. Podsekcja III Prawa Cywilnego. Tom I. Zeszyt 3c. Kodeks Cywilny Rzeczypospolitej Polskiej. Księga pierwsza. Przepisy ogólne. Projekt wraz z uzasadnieniem opracował Ignacy Łyskowski, profesor Uniwersytetu warszawskiego, referent główny do części ogólnej kodeksu cywilnego i prawa zobowiązań. Warszawa, dn. 1 stycznia 1931 r. Projekt część druga (dział III: o rzeczach, Art. 129–161)., Warszawa 1931
author: Komisja Kodyfikacyjna
source date: 1931
availability: not stated

KODYFIKACYJNA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ TOM I. ZESZYT 3 c. PODSEKCJA HI PRAWA CYWILNEGO TREŚĆ NUMERU: KODEKS CYWILNY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. KSIĘGA PIERWSZA PRZEPISY OGÓLNE. WRAZ Z UZASADNIENIEM opracował IGNACY LYSKOWSKI, profesor Uniwersytetu warszawskiego, referent główny do części ogólnej kodeksu cywilnego i prawa zobowiązań. Warszawa, dn. 1 marca 1931 r. PROJEKT CZĘŚĆ DRUGA (dział III: O rzeczach, Art. 129 — 161).

﻿325560

﻿Kodeks Cywilny Rzeczypospolitej Polskiej. Księga pierwsza. Przepisy ogólne. Dział III. O rzeczach Art. 129. Rzeczą1 jest wszystko, co może być przedmiostosunku prawnego2. tem Art. 130. Rzeczą nieruchomą1 jest grunt2 Art. 131. Przepisom obowiązującym dla nieruchomości podlegają1 odpowiednio2 prawa bezpośrednio3 ciążące na gruncie* oraz rzeczy, zgodnie z prawem, wpisane w księdze hipotecznej (gruntowej)5. 3. Art. 132. Przynależnością rzeczy (rzeczy głównej) są1: 1) rzecz zmysłowa, z rzeczą główną na stałe2 fizycznie złączona, oraz prawo3, przywiązane do rzeczy głównej, 2) rzecz, zgodnie z zwyczajami uczciwego obrotu4, słucelowi gospodarczemu rzeczy głównej Główną w stosunku do przynależności jest rzecz, która stanowi o celu gospodarczym całości7.

﻿Art. 133. Przynależnością gruntu jest, w granicach możliwości korzystania ludzkiego1, warstwa powietrza2, znajdująca się nad powierzchnią gruntu, oraz rzecz, znajdująca się pod jego powierzchnią3. Art. 134. Rzecz, złączona z rzeczą cudzą, lub służąca celowi gospodarczemu rzeczy cudzej, albo znajdująca się nad lub pod powierzchnią cudzego gruntu, nie jest przynależnością rzeczy cudzej, a właściciel rozporządza nią. Właściciel rzeczy cudzej jest obowiązany do zezwolenia na odebranie rzeczy kosztem jej właściciela, który z swej strony winien jest wynagrodzić szkodę, powstałą przez odłączenie i zabranie rzeczy2, nie przesądzając obowiązku do dalej sięgającego odszkodowania według przepisów ogólnych3. Jeżeli odłączenie lub zabranie jest niemożliwe bez zniszczenia lub znacznego uszkodzenia rzeczy cudzej, właściciel rzeczy cudzej obowiązany jest do zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. Art. 135. Przynależność jest rzeczą samoistną1, jednakże dzieli los prawny rzeczy głównej2, dopóki, w granicach przepisów ustawy, nie zostaje przeznaczona na odrębny cel gospodarczy*. Art. 136. Właściciel rzeczy głównej, a zarazem przynależności, może przynależności odebrać ten charakter i rozporządzić nią1, o ile przez to nie zostaje uszczuplone prawo osoby trzeciej2. Art. 137. Właściciel nieruchomości nie ma prawa odbierania charakteru przynależności rzeczom, mającym wartość artystyczną *. Art. 138. Owocem1 jest rzecz zmysłowa, którą inna rzecz (rzecz macierzysta) przyrodniczym sposobem2 z siebie wydaje3. Pożytkami4 są korzyści, jakie rzecz wydaje bez uszczuplenia swej istoty®. Art. 139. Owoce i pożytki są przynależnością1 rzeczy, która je wydała. 4

﻿Art. 140. Nakładami są wydatki, poczynione na rzecz1. Koniecznemi są nakłady, które są niezbędne dla utrzymarzeczy w stanie należytym. nia Użytecznemi są nakłady, które podnoszą wartość4 gospodarczą rzeczy. Zbytkownemi są nakłady, które nie mają charakteru koniecznych ani użytecznych. Art. 141. W braku postanowienia odmiennego, nakłady są przynależnością rzeczy, na które były poczynione1. Art. 142. Rzeczą zmysłową jest rzecz, podpadająca pod zmysły; wszystkie inne rzeczy zaliczają się do rzeczy niezmysłowych \ Art. 143. Rzeczą zużywalną jest rzecz, która ginie przez używanie1; niezużywalną jest rzecz, która przez używanie nie zatraca swej istoty2. Art. 144. Rzeczą indywidualną jest rzecz, oznaczona przez jej wskazanie1; rzeczą gatunkową jest rzecz, w zwykłym obrocie oznaczona według wagi, miary, liczby lub wartości 2. W braku postanowienia odmiennego, rzecz indywidualna jest rzeczą niezamiennąs, natomiast rzecz gatunkowa jest zamienną Zamienną jest rzecz, która może być zastąpiona przez inną rzecz tego samego gatunku o tej samej wartości5. Art. 145. Rzeczą podzielną jest rzecz, mogąca być podzieloną na części służące samoistnemu celowi społecznemu lub gospodarczemu1. Grunt zostaje podzielony przez określenie granic, z przestrzeganiem przepisów obowiązujących dla nieruchomości; jest podzielny także w kierunku poziomym2. Rzeczą niepodzielną jest rzecz, która według celu swego * lub na mocy ustawy4 nie może być podzielona na części. Art. 146. Rzeczą złożoną jest rzecz, z samoistnych, indywidualnie niewymienionych rzeczy zmysłowych złożona w jedną całość o jednolitym celu gospodarczym \

﻿Rzecz złożona nie traci tożsamości przez zamianę poszczególnych rzeczy na inne rzeczy tego samego gatunku o tej samej wartości2. Art. 147. Rzeczą zbiorową jest rzecz, obejmująca jako całość o jednolitym celu gospodarczym poszczególne odrębne rzeczy zmysłowe \ indywidualnie nie wymienione. we-Rzecz zbiorowa nie traci tożsamości przez zamianę, rzedług zasad gospodarstwa racjonalnego, poszczególnych czy na inne rzeczy tego samego gatunku o tej samej wartości 2. Art. 148. Ogól stosunków prawnych o wartości pieniężnej \ w których znajduje się osoba, stanowi jej majątek2, jako jej własność3. Majątek, pozostający po potrąceniu długów, jest majątkiem czystym4 osoby. Majątek lub jego część, z wyjątkiem spadku jeszcze nie otwartego5, może być przedmiotem stosunku prawnego. To wszakże nie ubliża przepisom szczególnym, wskutek dokonanego obrotu majątkiem, obowiązującym względem poszczególnych rodzajów rzeczy, wchodzących w skład majątku6. Art. 149. Przedsiębiorstwem jest majątek1 osoby, lub jego część, służący jej działalności2 w określonym kierunku gospodarczym3. Art. 150. Niedozwolone jest przedsiębiorstwo, którego cel lub sposób działalności niezgodne są z przepisami prawa lub dcbremi obyczajami \ Prokurator państwowy może do sądu wnieść o likwidację sądową takiego przedsiębiorstwa2. Art. 151. Przedsiębiorstwo przedstawia odrębną całość1, obejmującą rzeczy zmysłowe i niezmyslowe2, zwłaszcza także wierzytelności i długi powstałe z prowadzenia przedsiębiorstwa Podmiotem przedsiębiorstwa jest jego właściciel (przedsiębiorca) 4; jednakże przedsiębiorstwo może jako takie pozywać i być pozwane6, skutkiem czego stroną w procesie staje się właściciel względnie właściciele przedsiębiorstwa. 6

﻿Art. 152. W braku przepisów odmiennych, właściciel przedsiębiorstwa odpowiada nie tylko majątkiem przedsiębiorstwa, lecz również majątkiem, który ma poza przedsiębiorstwem (majątkiem osobistym) \ W postępowaniu egzekucyjnem właściciel przedsiębiorstwa może zaofiarować do egzekucji w pierwszym rzędzie majątek osobisty2. Art. 153. Likwidacja przedsiębiorstwa odbywać się może odpowiednio według przepisów, obowiązujących dla likwidacji spółki. Art. 154. Rzeczą publiczną jest rzecz o określonym celu społecznym lub gospodarczym1, będąca własnością2 państwa lub ciała samorządowego3. Wszystkie inne rzeczy są rzeczami prywatnemi, o ile nie obowiązują przepisy szczególne5. W braku przepisów odmiennych do obrotu rzeczą publiczną zastosowanie mają przepisy, obowiązujące dla obrotu rzeczą prywatną6. Art. 155. Rzeczą użytkowania powszechnego jest rzecz, z celu1 swego lub na mocy ustawy2 służąca użytkowaniu powszechnemu 3. Art. 156. Rzeczą zgubioną1 jest rzecz niewiadomego właściciela 2. Rzeczą opuszczoną1 jest rzecz właściciela niewiadomego lub właściciela o niewiadomym pobycie. Władza państwowa lub samorządowa pośredniczyć będzie w odnalezieniu właściciela3. Art. 157. Rzeczą porzuconą jest rzecz1, którą właściciel porzucił w celu2 pozbycia się jej własności. W braku postanowienia odmiennego3 posiadanie i własność na rzeczy porzuconej gasną dopiero z chwilą zawładnięcia nią4 przez inną osobę. Art. 158. Skarbem jest rzecz1, o której właścicielu1, skutkiem jej ukrycia2, zaginęła wiadomość3. Art. 159. Rzeczą niczyją jest rzecz, nie mająca właściciela 7

8 ﻿W braku przepisów odmiennych2, do rzeczy niczyich zaliczają się również dzikie zwierzęta3, gdy znajdują się w stanie swej naturalnej wolności*. Art. 160. Nad rzeczami publicznemił, użytkowania powszechnego 2, zgubionemi lub opuszczonemi3, porzuconemi *, skarbem5 i rzeczami niczyjemi6, władza państwowa lub samorządowa wykonywa nadzór7. Art. 161. Rzeczą wyłączoną z obiegu całkowicie lub częściowo \ jest rzecz, która, bądź z natury swej2, bądź na mocy ustawy8, nie może być przedmiotem aktu prawnego Akt prawny względem takiej rzeczy jest nieważny nawet wówczas, jeżeli wyłączenie nastąpiło po zawarciu aktu, ale jeszcze przed oddaniem rzeczy5. Do rzeczy wyłączonych z obiegu zalicza się zwłaszcza rzeczy publiczne6, rzeczy użytkowania powszechnego, oraz rzeczy służące kultowi religijnemu7. Rzecz wyłączona z obiegu może być przedmiotem aktu prawnego dopiero wówczas, gdy w prawnie przepisany sposób pozbawioną zostanie swego szczególnego celu, lub gdy akt prawny nie sprzeciwia się przestrzeganiu tego celu, który ogranicza prawo służące do takiej rzeczy8. Skarga przeciw nieprzestrzeganiu celu służy każdej osobie, mającej w tern interes materjalny lub moralny9 (skarga obywatelska).

﻿Wykaz artykułów. Dział III. O rzeczach. Art. 129. Pojęcie rzeczy. Art. 130. Rzecz nieruchoma. Art. 131. Odpowiednie zastosowanie przepisów, obowiązujących dla nieruchomości. Art. 132. Pojęcie przynależności. Art. 133. Przynależność gruntu. Rzecz służąca rzeczy cudzej, nie jest jej przy-Art. 134. należnością. Przynależność jest rzeczą samoistną, ale dzieli Art. 135. los prawny rzeczy głównej. Właściciel rzeczy głównej, będący zarazem Art. 136. właścicielem przynależności. Przynależność o wartości artystycznej. Art. 137. Art. 138. Owoc i pożytki. Art. 139. Owoc i pożytki są przynależnością. Art. 140. Nakłady. Art. 141. Nakłady jako przynależność. Art. 142. Rzecz zmysłowa, niezmysłowa. Art. 143. Rzecz zużywalna, niezużywalna. Art. 144. Rzecz indywidualna, gatunkowa, zamienna. Art. 145. Rzecz podzielona. Podzielność gruntu. Art. 146. Rzecz złożona. Art. 147. Rzecz zbiorowa. Art. 148. Majątek. 9

10 Art. 151. Pojęcie przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo niedozwolone. przedsiębiorcy. Art. 161. Odpowiedzialność przedsiębiorcy. Likwidacja przedsiębiorstwa. Art. 153. Art. 154. Rzecz publiczna. powszechnego. Rzecz zgubiona lub opuszczona. Art. 156. Art. 157. Rzecz porzucona. Art. 158. Art. niczyja. Nadzór władzy państwowej lub samorządowej.

﻿^Komisja Kodyfikacyjna" ukazuje się zeszytami w miarę nagromadzonego naterialu Cenę pojedynczego zeszytu oznacza się w stosunku do liczby arkuszy. Ogólnego zbioru Ma 50. Wydawnictwo urzędowe Komusji Kodyfikacyjnej Drukarnia Mazowiecka, Warszawa, Szpitalna 1. TeL 649-04 Druk ukończono dnia 12 marca 1931.